لکنت زبان در DSM به عنوان وضعیتی تعریف می شود که طی آن روانی تکلم به گونه ای نا متناسب با سن فرد دچار اختلال می شود. علت لکنت زبان معمولا قبل از 12 سالگی نمود می یابد، هرچند که در اکثر موارد از هجده ماهگی تا 9 سالگی قابل تشخیص است، دوره اوج آن، بین 2 تا 5/3 سالگی و 5 تا 7 سالگی است. این اختلال نه به صورت ناگهانی، بلکه در طول زمان پدیدار و ماندگار می شود. البته در مواردی ممکن است افراد در هنگام روخوانی، آواز، صحبت با حیوانات و اشیا علایمی نشان ندهند.

علت لکنت زبان کودکان چیست؟

گذرگاه های عصبی مختلف در مغز کودکان برای روان صحبت کردن، باید رشد کنند و با هم در تعامل باشند. اگر این تعامل به خوبی صورت نگیرد فرد دچار لکنت زبان می شود. علت لکنت زبان عبارتند از :

• مسائل ژنتیکی
• سکته و آسیب های مغزی در بزرگسالی
• ضربات واردشده به سر
• فشارهای احساسی و عصبی

در پیدایی لکنت زبان چهار مرحله را می توان از یکدیگر تفکیک کرد:
مرحله اول: این مرحله در دوران پیش از مدرسه و معمولا به صورت دوره ای و بعد از توانایی گفتار مطرح می شود. در این دوره که لکنت زبانی اختلالی گذرا به نظر می رسد، کودک مبتلا به لکنت زبان بیشتر درهنگام هیجان، عصبانیت، یا وقتی چیز زیادی برای گفتن دارد و دیگر شرایط استرس زا، دچار لکنت می شود.

مرحله دوم: در این مرحله، که در نخستین سالهای مدرسه پدیدار می شود، لکنت به صورت مزمن درآمده به کل گفتار گسترش می یابد. در این مرحله دوره های بهبودی بسیار کم است و کودک از لکنت زبان خود آگاهی دارد.

مرحله سوم: این مرحله در اواخر کودکی و اوایل نوجوانی- بعد از 8 سالگی- شروع شده و تا بزرگسالی ادامه می یابد. در این مرحله لکنت زبان بیشتر در موقعیتهای خاص همانند صحبت در سرکلاس، حرف زدن با افراد ناآشنا، خرید، تلفن و شرایط استرس زا ظاهر می شود.

مرحله چهارم: این مرحله اغلب در اواخر نوجوانی شروع می شود و تا بزرگسالی ادامه می یابد. در این دوره افراد مبتلا به لکنت زبان از بیان کلمه ها و صداها بیمناک اند و جانشین سازی و ادای اشتباه کلمات رایج است. همچنین این افراد از ورود یا قرار گرفتن در موقعیتهایی که نیازمند گفتار است دوری می کنند و در این مواقع علایم دستپاچگی و ترس نشان می دهند.

لکنت زبانی در حالتهای پیشرفته معمولا با به هم زدن مکرر پلکها، تیک یا لرزش لبها و فک همراه می شود. با توجه به اینکه این اختلال در پیشرفت تحصیلی یا شغلی تداخل می کند و از طرف دیگر، به علت اینکه این افراد معمولا مورد اذیت و آزار همسالان خود قرار می گیرند و مسخره می شوند، اضطراب و افسردگی آنها دامن زده شده و خود پنداره ضعیفی پیدا می کنند که ارتباطات آنها را تحت الشعاع قرار می دهد.

درمان لکنت زبانی کودکان

لکنت زبانی معمولا در میان کودکان رواج دارد و برخی کودکان قبل از ورود به مدرسه دچار این اختلال می شوند اما با پشت سر گذاشتن دوران کودکی خود به خود درمان می شوند . برخی از این کودکان اما این اختلال را با خود به بزرگ سالی می برند. درمان لکنت زبان با رشد کودک و افزایش سن مشکل می شود بنابراین این مشکل باید در کودکی پیگیری گردد.

گفتار درمانی

گفتار درمانی مانع از تبدیل لکنت به یک معضل می شودپس اگر کودکی دارید که تازه علائم لکنت در او پدیدار شده و یا خودتان به تازگی مبتلا به لکنت شده اید حتما به یک پاتولوژیست گفتار مراجعه کنید. لکنت متغییر است و تعدادی از موقعیت ها وجود دارند که هر فردی که آن ها را تجربه کند روانی گفتارش افزایش می یابد.

1. صحبت کردن هماهنگ با یک گوینده دیگر (گفتار گروهی)

2. کپی کردن گفتار یک گوینده دیگر (گفتار سایه)

گفتار گروهی و گفتار سایه به علت شنیدن صدای خود فرد یا صدای دیگران و یا با شنیدن سیگنال های گفتاری خودش به یک شکل دیگر و یا یک لهجه دیگر صحبت کردن را برای فرد روان می کند.

3. گفتار نجوا گونه

تارهای صوتی در گفتار نجوا گونه به هم نزدیک می شوند اما مرتعش نمی شوند و تمام صداها به صورتunvoice بیان می شود.

4.هنگام آواز خواندن یا سرود،

5. هنگام صحبت با یک عروسک یا بچه های کوچک

هنگام صحبت با کودکان و یا عروسک ها کمتر از زبان پیچیده و الگوهای آهنگین متغیر استفاده می کنیم و روانی گفتار کمتر نوسان پیدا می کند.

روانی گفتار وقتی کودک کوچکتر با عروسک ها و یا با خود صحبت می کند ناشی از این است که لکنت با گفتار دوسویه همراه نیست پس اگر گفتار یک سویه باشد و کودک منتظر پاسخ از شنونده نباشد ، کشمکشی اتفاق نمی افتد و گفتار بسیار روان است.

6. هنگام صحبت کردن بلند با خود

درمان گرفتگی زبان یا لکنت زبان ناگهانی در بزرگسالان

در درمان لکنت زبان از روش های مختلفی استفاده می شود که بعضی از این روشها مبتنی بر کنترل و نظارت بر سرعت گفتار بوده و بعضی ديگر مبتنی بر اصلاح گرفتگی زبان است.

در روش کنترل سرعت گفتار از جملات کوتاه استفاده می شود و شخص تلاش می کند با سرعت پائین جملات را بیان کند. هر چه قدر سرعت بیان پائین باشد، شخص راحت تر میتواند کلمات را ادا کند. همچنين در این شیوه حروف صدادار کشیده بیان می شود تا شخص بدون وقفه حرف بزند. در روش فوق تنفس شخص هم کنترل می شود و با تنظیم تنفس شرایط گفتار شخص بهبود می یابد.